RESIMGALERISI

ZIYARETCIDEFTERI

CEVREKÖYLER

MULTIMEDIA

ANASAYFA

ANASAYFA

KÜRTALEVILERI

Öncelikle amacımız Önce İnsan diyerek yola çıkmak ve Anadolunun en zengin Kültüre sahip kesimlerinden biri olan, Dersim Kökenli Alevilerin Kültürlerinin yok saılmasını engellemeye çalışmak ve bu İnsanlara zorla Türklük kılıfı giydirenlere gerekli yanıtı vermektir.. Türk olmak kötü değildir.. Türkün, Kürdün, Arabın yada farklı bir Halkın birbirinden üstünlüğü yoktur.. Ama bir Kültürü de yok saymak, kendine Alevi deyipte, sözde Aleviliğim temsil edenlerin Hakkı değildir.. Alevilik, bu hakkı o Faşistlere vermemektedir !

Bizde eskiden Cemlerde Kürtçe Deyişler ve Duazlar da okunurdu !
Kürtçe Semah ! ( Bir kısmı Türkçe - Kırklar Ceminden - Tunceli Dersim Pertek Zewe Köyü )

Tu Temburi, Ez perde me
Tu Xadeyi, qule te me
Hat u çu xeme dine
Nav di goliyan Heq li Ceme

Ox ox ağbabaye
Şale qer li xwe war daye
Va çi evine çi sewdaye
Hudey hudey pir aşkına

Şev şevek hat ting u tari
Rama Xwade bol bidari
Dere ku pire min le ye
Ez peşte kim pe vi kari

Deşta bulame deşte duze
Çiyaye bilind serda huze
Eku mirade me tike
Qerebeliye Seyd Ezize

Ez çuma diyare ase
Kureş Bava Mansur ketbun base
Bila cara mera are
Ağucane ağu vexar bi tase

Ox ox ağababaye
Şale qer li xwe war daye
Va çi evine çi sewdaye
Hudey hudey pir aşkına

Sen yardım eyle düşküne
On iki imam aşkına
Sema dönenler aşkına






İslam Peygamberi Araptır.12 İmamlar ve HZ Ali de Araptır.. Hallacı Mansur Fars Kökenlidir.Sultan Sohak Kürt Kökenlidir.Cogi Baba Kürt Kökenlidir.. Böyle birçok örnek verebiliriz...

Eğer Ehlibeyt'in kökenine bakacak olursak Alevilerin Arap olması mı gerekiyor ?
Arap Kültürü ile bezenmiş Sünnilik, Türkmenler içinde de kabul görmüşse, Neden Alevilik, Kürtler-Zazalar içinde de kabul görmesin ?

Kürt Alevileri ne kadar tanıyorsunuz ? Ve ne Hakla, Kırmanç Alevi İnsanların Kökenlerine faşistçe bir yaklaşımla Türkmenlik kılıfı giydiriyorsunuz...

Tokat, Türkmen Alevilerinin en yoğun olduğu Bölgedir.. Sivas'ın Doğusu, Maraş ve Tunceli ise Kırmanç Kurmanç Alevilerinin en yoğun olduğu 3 Bölgedir.. Karşılaştırın bu 3 Bölgeyi..

Alevi Kürtler bu Dili, Şafi Zaza ve Kürtlerden mi Öğrendi diyorsunuz ?
500 sene önce kaç Zaza ve Kürt Şafi vardı Allah aşkına ?
Aleviler dağlara kaçtı Kürtleşti diyorsunuz, Alevi Kürtler Zazalar Munzur dağlarında yaşıyordu Anadoluya dağılmadan önce, Munzur Dağında Alevi Kürt ve Zazalardan önce Şafi Kürtler mi vardı da biz göremedik ?

Bugünki Şafi Nüfus 500 sene önce aynımıydı da, Alevilere dil öğretsinler ?

Bana Kürt Zaza Alevilerinin geleneklerini açıklayın...

90 Kürt Köyünün olduğu İmranlı İlçesinde, 4 Köy Türkmen Alevisi, diğerleri Kürt Zaza Alevisidir. Bu İlçedeki Kürt Alevilerin içinde kalan 4-5 Türk Alevi Köyü bunca yıldır Kürtleşmedide, Aleviler mi din olarak zıt oldukları Şafilerden dil öğrenecekler?

Bu ne kör, bu nasıl cahil bir anlayış böyle !

Alevi Kürt - Zazaların diğer Halkları tanımlama Şekli Nasıldır ?


Bugün Dünya tarafından Kurmanca ve Zazaki olarak adlandırılan dilleri konuşan Aleviler, Anadoluya Munzur Dağları Yöresinden dağılmışlardır.. Bu Dilleri konuşan Aleviler, kendilerine Kurmanc yada Zaza demez, bu tanımlamaları reddederler.. Onlar Dillerine Kırmanç derler.. Zazaki konuşanlar Kırmançki, Kurmanca konuşanlar ise dillerine Kırmançi derler.. Son yıllarda Kırmançki konuşan bazı Alevi kesimler dillerine Zazaki, Kürtçe konuşan bazı Alevi kesimler ise dillerini Kurmanca olarak adlandırmaktadır.. Oysaki, bu İnsanların Anadoluya dağıldığı ve bu İnsanların yoğun olarak yaşadıkları Yörelerde kendi Dillerine, ister Zazaca olsun, ister Kürtçe olsun, dillerine Kırmançi demektedirler.Örneğin Şafi olan Zazalar, kendilerine Zaza/Dimili/Kırd demektedirler.Ama Türklerin dışarıdan Zaza Alevi dediği İnsanlar, kendilerine Kırmanç der ve Zaza Şafilerinden ise hiçbir kesim kendi dillerine Kırmanç demez.Aynı şekilde Güney Tuncelide de Kürtçe konuşan Aleviler Dillerine Kırmanca derler..

Alevi Kürt - Zazalar, Sünnilere ve Şafilere '' Tırk '' demektedirler..Dersim Kökenli Anadolu Alevilerinde Türk demek Sünni demektir.. Bu Kesim yine Şafi Kürtlere ise '' Khur - Gur - Ğuro '' demektedirler..Böylece onları kendilerinden ayırmaktadırlar.
Aleviler Kürtlerden birisi, Camiye giderse ona '' Müslüman olmuş '' denir.. Birisi Sünnilerden kız alırsa yada Sünni ile evlenirse o kişiye '' Tırklara karışmış '' diye tanımlamalar getirilir..

Bu kapalı bir Toplum olmanın yarattığı tanımlamadır.. Mesela bugün Alevilerin önemli bir kısmı Türkmendir.. Ama Dersim Kökenli Alevi kesim kapalı bir Toplum oalrak bugüne gelmiştir.. Ve kapalı bir Toplum olmanın yarattığı bu tanım, her ne kadar günümüzde Türk : Sünni anlamına gelmesede, bu kesimin özünde Türkmen OLMADIĞININ kanıtlarından biridir.


Alevi Kürt - Zaza kesimin Gelenek ve Uygulamarı, Türkmen Alevilerinden oldukça farklıdır.. Alevi Kürtler, Türkmen Alevilere göre İslam Sünni Anlayışına daha zıt, daha İrani, Zerdüşti, Ezidi Gelenekler daha ağır basmaktadır..


Alevi Kürt - Zaza Aşiretlerin kendi soylarına adadıkları Tanrılar vardır bazen.. Tanrı yada Evliyalar vardır.. Mesela Kırmançki konuşan Kudan Aşiretinin bir tanımalaması;

'' Wayirê Kudo Şao Mao / Kudanlıların Sahibi Kara Yılandır ''

Kara yılan ise eski Ezidi Mezopotamya Dininde Kutsal Görülür ve Tapınak girişlerine temsili resimleri yapılır..

Yine örnek olarak;

Yusufan, Hiran gibi Aşiretlerde rastlanan;

'' Ya Meleke Tawus / Ya Xadeye Herd u Asmeni ''

Bu Dua ise eski Mezopotamya Dini olan Ezidilikten gelmektedir.. Ne Orta Asya ile, nede Türklükle bağlantısı vardır.. Bugün bu Duaların sahibi olan Dine Mensup Ezidi Kürtler, Anadoluda çok az olmakla birlikte, Ermenistan ve Kuzey Irak ta yaşamaktadırlar.Dilleri ise Kürtçenin çeşitli Lehçeleridir...

Yine Alevi Yusufan Aşiretinin, geçmişte Mezopotamya Dinine mensup olduğu, Osmanlı Belgelerinde kaydedilmiştir.

Birkaç örnek verecek olursak;

Mesela Alevilikte Hızır Orucu vardır.. Bu Kürt ve Türkmen Alevilerinde de aynen uygulanmaktadır.. Ama şöyle bir gerçek var ki, Hızır Kültü, Kürt Zaza Alevilerinde daha Köklüdür.. Kürt Alevileri, Hızırı Tanrı kadar görürler kimi zaman..
Mesela '' Köprü başındaki Xızır / Xızırın Mekanı / Buyer Gölünün Xızırı '' gibi dualar Kürt Alevilerin yaşamlarında çok sık dile getirilir..
Hızır zamanı Kürt Zaza Alevilerin öz geleneklerinde geleneksel QAVUT tatlısı yapılır.. Ve Xızır zamanı Güneş Işıklarının vurduğu yerler öpülür yada Güneşe Secde edilerek, Onun Tanrının bir tecellisi, parçası olduğuna inanılıp, ona Dualar edilir.. Zerdüşt Dininde de Gök Cisimleri Tanrının Tecellisidir..



'' Ya Xwadeye Herd u Asmen Hane Me Weke Hane Xizir wi Bereketame Weki Ceme Muzuriy Roame Weke Bilbenga Suwe Be Ya Xizir Tu Daima Tevle Milete Me Desim`ra Qeret Bike ''


Bazı Tarihçilerin Diline doladıkları birtakım Aşiretler var.. Bunlardan bazıları; Koçgiri, Lolan, Karsan, Alan, Areyan, Şeyh Hasandır.. İlk akla bu Aşiretler gelir..
Ben Koçgiri Aşiretini çok iyi tanıyorum.Çünkü Anne tarafım Koçgiri Aşiretindendir..
Koçgiri Aşiretinin kelime anlamı iç dersimde Kırmançki ve Kırmanca(Kurmanca) Dillerinde;

Qoç + Gir : Büyük Boynuz demektir..Diğer anlamı ise Koç + Kir demektir.. Bunun anlamı ise Göç eden demektir Kırmancada.Koçgiir Aşireti kendi geleneklerine göre, Dersimde birçok Aşiretin Kökünün dayandığı, Nazımiyedeki Kal Mem Köyünden, 7 Oğlanla birlikte Erzincan'ın Koçgiri Köyüne gelmiş ve bir süre sonra Zara Yöresine gelip bu Yöreye adını vermiş bir Alevi Aşiretidir.. Koçgirililerin bir kısmı ise Kuzey Irak Yöresinden gelmişlerdir anlatımlara göre... Koçgirinin kelime anlamı budur.. Koçgiri Kırmançki ve Kırmanca bir kelimedir.. Ama gelin görün ki bir takım Tarihçiler, bu İsmi '' Akkoyun ve Karakoyun '' isimli Türk Devletlerine dayandırıp, tamamiyle İrani, Ezidi, Zerdüşti gelenekleri yaşatan bu Aşireti, bir anda Türkistan daki Koçungur Yöresine götürmektedirler.. Bu kişiler bu tanımlamayı yaparken, Kırmanca ve Kurmancayı yok sayıp, Koçgiri adının Türkçe olmadığını ve Kırmançki ve Kurmanca olduğunu görmezden gelmektedirler.. Koçgiri Aşireti bir Yöreye hükmetmiş ama kendi içinde az da olsa Türkmen Alevilerede yer vermiş bir Aşirettir.. Aşiretin yayılım alanında az da olsa Türkmen Kökenli Alevi Köyleride vardır.. Öyle ki, Koçgiri Aşireti, geçmişte de Kürtlük Uğruna çeşitli planları olup ve bunları gerçekleştiren ve amaçlayan, mücadele etmiş bir Aşirettir... Koçgirililer ve Koçgiir Yöresi Aşiretleri, gelenekleri ve uygulamarı ile, gerçekten incelendiğinde, hemen Güneylerinde yer alan Divriğili Türkmen Alevilerinden oldukça farklıdır..İnançları özde aynıdır ama Koçgiri Dersim Alevilerinin İnançlarında buna rağmen, Türkmen kesime göre büyük farklılıklar vardır... Koçgirililer, Ermenilerle birlikte bir zamanlar Gağant Bayramı Kutlar, Yılbaşında Koçgirililer, Dersimliler olarak Oruç tutarlardı.. Yine Dersim ve Koçgiri Aşiretleri, Güneşi ve Ateşi Kutsar ve bu Kutsallığı Xızır gibi önemli günlerde yaşatırlardı.. Sabahları ve Akşamları Güneşe Dualar edilir, Evlerin duvarları öpülürdü.... Ve Koçgiride, Köylerdeki Duvar halılarında, eski Mezopotamya Dini olan Ezidilikteki Melek Tawusun betimlemeri vardır.

Ve Koçgiri Yöresinde Güneşe karşı '' Ya Meleka Serı Sıbey '' diye dualar edilmekte ve her perşembe günleri evlerde Mum yakılmaktadır.. Hem Dersimde hemde Dersimin Uzantısı olan Koçgiride, Perşembe Günleri Mumlar yakılır.. Mumların kendi sönmesi beklenir ve Mum yakılırken Kürtçe Dualar edilir..

Diğer Aşiretlerden mesela Hiran, Lolan, Areyiz, Hormek Aşiretleri, yine çıkış Noktaları Nazımiye olan Aşiretlerdir.. Bu Aşiretler yine Dersim ve Çevresine yayılmış büyük Aşiretlerdir.

İşte bazı Aşiretlerin kendilerine adadıkları Tanrı kadar değerli Evliyaların da isimlerinin geçtiği Kırmançki bir Deyiş;

Şiyo Khal Ferat, Wayirê Şıxmamedano
Khal Mem-Khal Ferat, Wayırê Alan u Areyzano
Khalo Sıpe, Wayirê Çarekano
Evliyayê Tosnıgê, Wayırê Bamasurano
(Bone Tasnige mekanê de qano)
Hewsê Dewê, Wayırê Kuresano
Jêlê (Zêla Zalalê), Wayıra Heyderuna
(Jêlê orte Heyderuna)
Duzgınê Kemeri (Kemerê Duzgıni, Bava Duzgın), Pile Pilano (Pile Jarano)
Hopa Şıxanki, Wayırê Seğankano
Cımê Muzır Bavay, Wayırê Avasano
Aliyê Kıstımi, Pilê Pilvankano
Buyer Bava orte (wayırê) Bolebaniyanu
Gola Buyerê Caê Cematiyo
Sultan Baba (Tujik) orte (wayırê) Keçelanu
Celal Abbas, wayırê Abasano
(Cımê Muzır Bavay wayirê Avasano)

Sabahları '' Ya Meleke Herd u Asmeniye / Ya Meleke Serı Sıbey '' şeklinde devam ettirilirdi Güneşe ve Meleklere olan Saygı ve inanç.. Alevi Kürt Zazalarda İranda Yarsanizm denilen İnancın bir farklı versiyonu vardır.. Melekler Kültü demektir bu.. Alevi Kürt Zazaların en yoğun olduğu Bölgeler olan Tunceli - Doğu Sivas > Dersim > Qoçgiri Yöresinde özellikle bu İnanç çok sık dile getirilir.. Mesela Sabahın ilk ışıkları ile birlikte, Güneşe doğru eller açılır.. Yada Niyaz edilerek Kürtçe Dualar edilir.. Dualar genellikle '' Ya Meleke Seri Sibey '' yada '' Ya Tija Sodıri '' şeklinde edilmektedir..

Ama gel gör ki bu geleneklerin hiçbiri, bir Türkmen Alevi köyünde raslanmaz..
Koçgirinin İmranlı Yöresinde, 90 Kürt Zaza Alevi Köyünün içinde bulunan birkaç Türkmen Alevi Köyünde, Ne Melekler Kültü, Ne Güneşin ve Ayın Kutsallığı, Nede Gağant Bayramı vardır ....

Bunlar, Alevi Kürtleri Türkmenlere bağlayanları asla açıklayamayacağı ve açıklamaktan korktuğu geleneklerdir.. Bir Halkı yok saymak o kadar basit değil ...


Kürt Alevileri yok sayanlar, Alevi Kürtlerin Farklılıklarını kabul edeceklerdir !

Kırmanç : Dışarıdan Kürtçe ve Zazaca konuşan Alevi Kesimleri, bu yazımda Kırmanç olarak tanımlayacağım.. Kürtçe ve Zazaca konuşan Aleviler, kendi Dillerini Kırmançki(Dimilice) ve Kırmançi(Kurmanca) olarak tanımlarlar...Benim Tunceli, Malatya ve Sivas Koçgiri Yöresinde karşılaştığım tanımlama şekli ve ailemden de gördüğüm tanımlama budur.. Kırmanç Terimi bazı Şafi Kesimler tarafından da kullanılır ama özellikle Anadolunun Maraş, Sivas, Dersim/Koçgiri, Erzincan, Varto gibi Yörelerinde yaşayan Aleviler, İç Dersim olan KIRMANCİYE Yöresinden göç etmişlerdir ve Tunceli Sınırları içinde de iki dili konuşan kesim de Dillerine Kırmançki yada Kırmanca demektedir.. Mesela bir Türküde;

'' Nêzanîm Tirkî, Dizanîm Kirmancî ''

Kelhur Aşiretleri hakkında yazılan bir Makaleden birkaç cümle..
Aşağıda belirtilen örnek, bizim Koçgiri yaşlıları tarafından da yapılmaktadır..Özellikle Sabah Güneşine karşı aşağıdaki gibi başlayan Dualar edilir.

Bu işlemeler aynen bizim Yörede de var;

WWW.RICIKAN.DE'YE HOSGELDINIZ